CENTRUM BADAŃ
DYSKURSÓW POSTZALEŻNOŚCIOWYCH
siedziba:

Wydział
Polonistyki
Uniwersytet
Warszawski

Krakowskie Przedmiście 26/28
00-927 Warszawa


  English version

Academia Europea organizuje we Wrocławiu w dniach 19-21.09.2018 kolejną konferencję z serii Relocating Central Europe  -  

Cultural Landscapes in Central and Eastern Europe after World War II and the Collapse of Communism 

Link do strony informującej o tej konferencji i poprzednich:

http://acadeuro.wroclaw.pl/seminar/cultural-landscapes-in-central-and-eastern-europe-after-world-war-ii-and-the-collapse-of-communism/


Pracownia Antropologicznych Problemów Literatury,

Pracownia Literatury Modernizmu Europy Środkowej i Wschodniej,

oraz Pracownia Literatury Użytkowej i Okolicznościowej

Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego

zapraszają do udziału w konferencji naukowej

organizowanej pod patronatem Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych

(Nie)opowiedziane.

Polskie doświadczenie upokorzenia i wstydu

od czasu rozbiorów do dzisiaj

Warszawa 16-18.10.2018

         Doznanie wstydu i doznanie upokorzenia łączą się z różnymi sytuacjami. Wstyd ma wymiar publiczny, zależy od sankcji zewnętrznych. Wstyd rodzi strach przed ujawnieniem własnej niższości, przesądzający o istocie słabości w obliczu Innego, narusza porządek emocjonalny, prowadzi do konfliktu i prób racjonalizacji okoliczności, które go wywołały.

             Poczucie upokorzenia dotyczy ofiar i przegranych, wiąże się z szeroko pojętą innością. Wywołuje cierpienie i wstyd właśnie, co sprawia, że z trudem bywa werbalizowane czy włączane do zasobów pamięci, gdyż nie współtworzy pozytywnego wizerunku jednostki ani wspólnoty. W razie braku odpowiednich (także symbolicznych) działań terapeutyczno-kompensacyjnych przenosi się na następne pokolenia, rodząc resentyment, gniew, pragnienie zemsty, rozmaite formy wyparcia lub „translacji”, która upodlającą, poniżającą kondycję upokorzonego transformuje/przekłada dowartościowująco na kondycję ofiary z jej martyrologią.

          Historia Polski od ponad dwustu lat stwarzała warunki, które sprawiały, że zarówno jednostki jak i cała wspólnota doświadczyły i upokorzeń i wstydu w wielu wariantach. Co zrobiono z tym doświadczeniem na przestrzeni wieków, jak je wykorzystano lub też, jak pozbawiono je głosu, w jaki sposób poddano się jego mocy sprawczej i co sprawia, że jeszcze dzisiaj mówimy o „wstawaniu z kolan” – oto problemy do dyskusji.

          Interesuje nas specyfika milczenia/mowy na temat polskiego doświadczenia upokorzenia, wstydu w wieku XIX, XX, XXI, czyli próba odpowiedzi na pytanie, jak sobie z tym radzili żyjący pod trzema zaborami i na emigracji romantycy, pozytywiści, młodopolanie, potem obywatele wielonarodowej II RP, a w końcu, jak sobie radzimy z tym my, mając do dyspozycji pamięć ich przeżyć, a także pamięć II wojny, czasów Polski Ludowej, ostatniej transformacji ustrojowej.

Organizatorzy spotkania proponują refleksję m.in. nad takimi problemami jak:

  • (Re)lektury kanonu literackiego XIX i XX wieku uwzględniające doświadczenie upokorzenia, wstydu;
  • Odmiany wstydu (jego związek z różnymi doświadczeniami);
  • Upokorzenie i wstyd, jako fundament stereotypów „swojego” i „obcego”;
  • Historyczność wstydu: momenty, w których się pojawia, zmienność;
  • Praktyki wytwarzania wstydu; wstyd i władza, wstyd i polityka; oddziaływanie wstydu;
  • Upokorzenie i wstyd w sferze publicznej i sferze prywatnej: doświadczenie integracji i dezintegracji;
  • Wstyd i nowoczesność, rozwój;
  • Wstyd jednostkowy i zbiorowy; wstyd i wina; „wojna wstydów” (termin P. Czaplińskiego); bezwstydność, wstyd - bezwstyd i sytuacje pośrednie;
  • Afektywny charakter tego doświadczenia oraz jego skutki;
  • Upokorzenie i płeć;
  • „Poetyka wstydu”: strategie artykulacji, taktyki milczenia, znaki gry z cenzurą, autocenzura, język narracji zastępczych, narracji zawierających „puste miejsca”;
  • Konstruowanie figury ofiary (z jej mocą sprawczą); upokorzenie i strategie mimikry;
  • Ślady praktyk pozbawiających głosu narrację wstydu;
  • Tematy wpisujące się w (nie)obecną narrację wstydu;
  • Retoryka prezentacji doświadczeń upokarzających (konwencje, klisze, figury zastępcze);
  • Funkcjonalizowanie/instrumentalizacja polskiego doświadczenia upokorzenia, wstydu od czasu rozbiorów do dzisiaj;
  • „Dialektyka wstydu” - literackie (i nieliterackie, także instytucjonalne) praktyki kompensacyjno-terapeutyczne w przeszłości i dzisiaj; przepracowywanie wstydu;

     Na zgłoszenia tematów wystąpień, przesyłanych na adres: h.gosk@uw.edu.pl, ewapaczoska@interia.pl lub michalkuziak@wp.pl czekamy do 30 stycznia 2018. Do końca marca 2018 r. poinformujemy, które referaty znajdą się w programie spotkania. Opłata konferencyjna wynosi 400 zł i pokrywa koszty wynajmu sali, materiałów konferencyjnych, pełnego cateringu oraz część kosztów publikacji tomu konferencyjnego. Organizatorzy nie zapewniają noclegów, ale w razie wcześnie zgłoszonej potrzeby służą pomocą w ich rezerwacji. Formularz zgłoszeniowy można znaleźć na stronie Instytutu Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki UW http://www.polon.uw.edu.pl/konferencje

Zapraszamy do udziału w spotkaniu

prof. dr hab. Hanna Gosk, dr hab., prof. UW Michał Kuziak, prof. dr hab. Ewa Paczoska

Pobierz